Doel en middelen.

Het is de laatste jaren gebruikelijk om communisme en nationaal socialisme min of meer over een kam te scheren. Dat geldt zeker wanneer men daarbij naar de regimes van Stalin in de Sovjet Unie kijkt, naar de Culturele Revolutie en de Grote Sprong Voorwaarts van Mao en naar het Hitler Duitsland vanaf de Kristalnacht. In wreedheid en onverschilligheid tegenover verlies aan mensenlevens deden ze niet voor elkaar onder. Oppervlakkig beschouwd zijn er geen grote verschillen.

Wijlen J.A.A. van Doorn beschouwde Hitler als een linkse politicus en vanuit zijn definitie van links en rechts is daar veel voor te zeggen. Communisten zijn utopisten net als  de nationaal socialisten en beiden zijn totalitair. Maar dat betekent niet dat de samenleving die Hitler voor ogen stond veel gelijkenis vertoonde met het toekomstbeeld van Stalin. De gelijkenis zit meer hierin dat geen van beiden erg kieskeurig was in de middelen waarmee hij zijn utopie wilde verwezenlijken.

Toch, als Hitler de oorlog had gewonnen en tijd van leven had gehad, dan was er uit zijn revolutie een samenleving  voortgekomen die veel verder van ons afgestaan zou hebben dan zelfs de DDR en de Sovjet Unie. Het communisme was door zijn economische gebreken van de aanvang af tot mislukken gedoemd. Stalins Rusland zou hoe dan ook geen lang leven hebben gehad. Hitler’s samenleving daarentegen had kunnen werken, maar het was geen vrolijke samenleving geworden. Niet voor degenen die niet tot zijn uitverkoren volk hadden gehoord, niet voor buitenlanders, niet voor de Joodse Duitsers maar misschien voor veel van de uitverkorenen ook wel niet.

In de Sovjet Unie week de praktijk nogal af van het ideaalbeeld, dat de oorspronkelijke communisten voor ogen stond, maar dat ideaalbeeld stond toch tamelijk dicht bij de welvaartstaat die in West Europa verwezenlijkt is en die nu door de globalisering van de economie en door de massale immigratie uit de arme landen weer op de tocht is komen staan. De humanistische uitgangspunten, de mensenrechten, de democratie, maar vooral de hoge waarde die aan het individuele menselijk leven wordt toegekend, die hadden het socialisme in de communistische landen  en het liberalisme hier in het westen in oorsprong gemeen. In theorie zeker. Het verschil tussen West en Oost Europa zat in de ondernemingsgewijze vrije productie aan de westerse kant en de planeconomie in de communistische wereld. Daarnaast natuurlijk in de methoden die men toelaatbaar achtte ter bescherming van een door buitenlandse krachten bedreigde samenleving. Maar die methoden waren ook in de Sovjet Unie als tijdelijk bedoeld. De repressie van Stalin is in veel opzichten een systematische uitwerking van het soort maatregelen die men in het Westen genomen heeft sinds 9/11 en die men hier nu geoorloofd acht ter bestrijding van het terrorisme.

De doelen van Stalin en van Willem Drees lagen met andere woorden niet zo ver uit elkaar, maar wel de gebruikte middelen.

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.