Banken.

Banken zijn de belangrijkste onderdelen van het wereldgeldstelsel en horen zich om die reden niet te gedragen als reguliere bedrijven. Ze horen minder risico’s te lopen en niet te streven naar winstmaximalisatie. Een bank zou niet beursgenoteerd moeten zijn zodat zij zich geen zorgen hoeft te maken over haar kwartaalcijfers en haar aandacht op de langere termijn zou kunnen richten. Wel zouden bankiers verstand van zaken horen te hebben en om dat zeker te stellen zou een groot deel van de inspanningen van toezichthouders daarop gericht moeten zijn.

Verstand van zaken wil niet alleen zeggen verstand van geld, maar ook verstand van de bedrijven aan wie bankiers  hun geld uitlenen en verstand van het eigen bedrijf. De tegenwoordige megabanken en hun besturen voldoen aan geen van die vereisten en dat is een van de belangrijkste redenen voor de malaise in de financiële wereld. Maar het gebrek aan adequate organisatie in de bankierswereld is maar een van de gebreken in het financiële stelsel.

Een andere onevenwichtigheid is het gebrek aan flexibiliteit in de dekkingsgraad van de kredieten. Als er problemen zijn horen banken meer garantievermogen onder handbereik te hebben. Zoals schadeverzekeraars aan Lloyds kunnen vragen om meer vermogen zo zouden ook de banken hun vermogen op moeten kunnen krikken als dat nodig is. Niet door naar de beurs te gaan  en aandelen uit te geven, want dat is juist als ze geld nodig hebben een onbegaanbare weg. De overheden zijn de aangewezen financiers op zo’n moment. Toezichthouders hebben wel altijd aangedrongen op het aanhouden van grotere reserves door de banken, maar de internationale concurrentie heeft die marges altijd klein gehouden. Nu bleken ze in tijden van nood te klein te zijn. Te klein, niet alleen voor het extra beroep dat op die reserves werd gedaan toen een paar van hen in de moeilijkheden kwamen maar ook te klein om het vertrouwen van de financiële wereld te behouden en vertrouwen is de kern van het geldstelsel..

Systeembanken zouden een veel groter eigen vermogen horen aan te houden dan het vermogen dat rechtstreeks ter dekking dient van de uitgegeven kredieten. Wanneer een bank 8 procent moet aanhouden van zijn uitstaande kredieten – het is ingewikkelder, maar daar komt het ongeveer op neer – en zij heeft ook niet meer ter beschikking dan dat als gevolg van de concurrentie met andere banken, dan ontstaat een probleem als er moet worden afgeboekt op activa. Een 4% afboeking op de activa veroorzaakt dan al een halvering van het eigen vermogen dat in dat geval tevens het dekkingsvermogen is. Toezichthouders moeten kunnen eisen dat de reserves aanzienlijk hoger zijn. In geval van verliezen kan dan uit de reserves aan het dekkingsvermogen worden toegevoegd,  zodat bij een bank voldoende ruimte over blijft om niet meteen gedwongen te worden de kredietverlening in te krimpen. Bovendien komt een bank met onvoldoende reserves te gemakkelijk in de positie terecht dat zij zonder steun van buiten haar interbancaire verplichtingen niet meer na kan komen. Door de onderlinge afhankelijkheid van de systeembanken komt het systeem in gevaar als de groei stokt in de financiële wereld. Een deconfiture van maar enkele knooppunten in het systeem is daarvoor voldoende.

Daarnaast en daarboven moeten banken hun kredietbeoordeling beter op orde hebben. Zij horen minder afhankelijk te worden van rating agencies. Kredietbeoordeling hoort weer maatwerk te worden. Men moet niet volstaan met statistische middelen, waardoor in wezen de goede klanten opdraaien voor de slechte en de kleine voor de grote. Geld hoort alleen te worden uitgeleend aan mensen die er geld mee kunnen verdienen of die in staat zijn op grond van bestaande vaste inkomensstromen hun consumptie voor te laten financieren. Banken horen de deskundigheid en de gegevens in huis te hebben om dat te kunnen bekijken.

Als één ding in de tegenwoordige crisis gebleken is, dan is het dat zekerheden nooit een vervangingsmiddel kunnen zijn voor een competente kredietbeoordeling.

De overheden moeten in gezamenlijk overleg een aantal maatregelen nemen om het vertrouwen te herstellen en het geldverkeer veilig te stellen. Die zouden onder meer  kunnen  inhouden:

Gecoördineerd internationaal toezicht op een verhoogd eigen vermogen van banken en op juiste procedures voor de beoordeling van de kredietwaardigheid van klanten. Het Europese banksysteem dat op stapel staat  is een stap in die goede richting.

Banklicenties alleen geven aan banken die zich beperken tot de klassieke bankzaken. De z.g. zaken- en effectenbanken moeten uit het circuit van de geldcirculatie worden gehaald. Geen handel in effecten, in derivaten en andere risicovolle producten, zolang men onderdeel uitmaakt van het internationale systeem. Dat betekent een inkomstenverlaging voor de banken, maar die kan worden opgevangen door een grotere efficiency, mogelijk gemaakt door de automatisering van hun administratie en de computerisering van het rekeningenstelsel. Een belangrijke kostenverlaging kan worden gevonden in de beperking van de omvang van de banken en daarmee van hun algemene kosten.

Wat de rol van de beurs moet zijn zal opnieuw moeten worden bekeken, maar de nauwe verwevenheid van bedrijven, beurzen en banken moet worden verbroken.

Tenslotte  zal aan de economische problemen gesleuteld moeten worden die mede aan de vertrouwenscrisis ten grondslag liggen.  In Amerika en in mindere mate in de andere Angelsaksische landen is tientallen jaren lang door huishoudens meer uitgegeven dan er binnen kwam. Het tekort dat daardoor ontstond kwam tot uiting in groeiende internationale schulden. Die worden gefinancierd met oliedollars en met de exportoverschotten van  China en de andere opkomende economieën.
Daarbij gaat het niet alleen om de schulden van de Amerikaanse regering en een aantal Zuid Europese overheden maar ook om hypotheken die consumptief worden aangewend en om de grote schulden van de burgers bij creditmaatschappijen. De overheden zullen maatregelen moeten nemen om deze overconsumptie te remmen zonder tegelijkertijd de groei van de economie in gevaar te brengen. Een delicate operatie.

Over akasdorp

gepensioneerd advocaat
Dit bericht werd geplaatst in Amerika, bedrijfsleven, europa, geld en economie, overheid en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.